YURTDIŞI BORÇLANMASI YAPANIN AYLIĞI KESİLMEYECEK

emekorg 14 Ocak 2016 0
YURTDIŞI BORÇLANMASI YAPANIN AYLIĞI KESİLMEYECEK

Bilindiği üzere yurtdışında çalışan Türk vatandaşları yurtdışında geçen hizmetlerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak hizmet kazanıp emekli olabilmektedirler. Ülkemizin 1960’lı yıllarda Avrupa eksenli olarak yurtdışına işçi göndermeye başlamasıyla birlikte bu vatandaşlarımızın Türkiye’de emeklilik durumları da gündeme gelmiştir.

Yurtdışı borçlanması ile ilgili olarak çıkarılan ilk düzenleme 1978 yılında 2147 sayılı Kanun ile yapılmıştır. Anılan kanun ile birlikte yurtdışında çalışan vatandaşlarımıza hizmet borçlanması yaparak emeklilik hakkı tanınmıştır.

Konu ile ilgili ikinci düzenleme 1985 yılında çıkarılan 3201 sayılı Kanun olmuştur. Bu kanun ile yurtdışı borçlanma şartları daha kapsamlı bir hal almıştır. Borçlanma şartları ve emeklilik ile ilgili birçok kez değişiklik yapılmıştır.

Bu değişikliklerden son olanı ve en önemlisi diyebileceğimiz 2008 yılında 5510 sayılı Yasa ile yapılmıştır. Öncelikle borçlanma yöntemi değiştirilmiştir. Dolar bazında yapılan değişiklik TL’ye çevrilmiştir. Borçlanma yapmak isteyen kişiler asgari ve azami ücret arasında matrah seçerek, emekli aylığın miktarını da belirleme şansına sahip olmuşlardır.

Seçilen matrah üzerinden yüzde 32 oranında prim ödenecektir. Örneğin; hizmet borçlanması yapacak kişi 1000 TL matrah seçtiğinde 1000x%32= 320 TL aylık prim ödenecektir.

Yurtdışı hizmet borçlanması ile ilgili Mayıs 2008 tarihinden geçerli olarak yapılan bir diğer önemli değişiklik, yurtdışı borçlanması yapan kişilerin emekli olduktan sonra çalışmalarının yasaklanmış olmasıdır. Şöyle ki;

Ülkemizin sosyal güvenlik sistemine göre emekli olan kişiler emekli aylıklarını almaya devam ederek herhangi bir işte çalışabilmekte, kendi işlerini kurabilmekte, şirket ortağı olabilmektedirler. Tabii ki, emekli aylığı alırken başka bir işveren yanında çalışan kişilerin işverenlerinden aldıkları ücret üzerinden yaklaşık yüzde 34 civarında sosyal güvenlik destek primi kesilmektedir.

Herhangi bir kurumdan emekli olan kişiler vergi mükellefi olmaları veya şirket kurmaları halinde de emekli aylıklarından 2010 yılı için yüzde 14 oranında sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılıyor. Kısaca söylemek gerekirse emekli olan kişilerin bir işveren yanında veya kendi işlerini kurarak çalışmaya devam etmeleri mümkündür. Bunun ilk istisnası emekli aylığı alan kişilerin kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları halinde emekli aylıkları kesilmektedir.

Yukarıda bahsettiğimiz düzenleme ile Mayıs 2008 tarihinden sonra yurtdışı borçlanması yaparak emekli olanların daha sonra çalışmaları veya kendi işlerini kurmaları halinde emekli aylıkları kesilmeye başlanmıştır. Anılan tarihten sonra yurtdışı borçlanması yapan vatandaşlarımızın bu durumu bilmedikleri için sonradan hem emekli aylıkları kesilmekte hem de geriye dönük aldıkları emekli aylıkları kendilerinden yasal faiziyle beraber geri istenmektedir. Bu kişilerin sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmalarına imkan tanınmamıştır.

Tabii ki, yurtdışı borçlanması yolu ile emekli olan vatandaşlarımızın emekli olduktan sonra tekrar yurtdışına çıkmaları halinde yurtdışında da çalışmamaları, işsizlik yardımı veya sosyal yardım almamaları gerekiyor. Aksi halde emekli aylıkları kesilmektedir.

Belirtmemiz gereken bir diğer önemli konuda 8 Mayıs 2008 tarihinden önce yurtdışı borçlanması yaparak emekli olan kişiler sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam ediyorlarsa aylıkları kesilmemektedir. Ancak, bu durumda olanların çalışmaya ara verdikten sonra tekrar çalışmaya başlamaları halinde aylıkları yine kesilecektir.

Bu uygulamalarla ilgili  haklı olarak okuyucularımızdan çok ciddi eleştiriler gelmektedir. Özellikle kanunun değişikliğinden haberi olmayan kişilerin sonradan aylıklarının kesilip borç ile karşı karşıya kalmaları onları zor durumda bırakmaktadır.  Sadece yurtdışı borçlanması yapanlara münhasır bu düzenlemenin anayasal eşitlik kuralından başlayıp eleştirilecek birçok yönü bulunmaktadır.

Söz konusu sakatlık TBMM sinin bazı üyeleri tarafından da fark edilmiş olacak ki, meclis başkanlığına verilen bir kanun teklifi ile yurtdışı borçlanması yapan vatandaşlarımıza da   sosyal güvenlik destek primi ödeyerek hem çalışma hem de emekli aylıklarını almaya devam etme hakkı verilmesi önerilmiştir.

Temennimiz bir an önce sözkonusu kanun teklifinin TBMM’de yasalaşarak mevcut mağduriyetlerin ortadan kaldırılmasıdır.